شستشوی فرش دستباف در منزل یکی از دغدغههای بزگ افرادیه که این هنر زیبا و اصیل ایرانی رو توی خونههاش نگه میدارن؛ بخصوص اونایی که به هر دلیلی صلاح نمیدونن فرش رو بدن قالیشویی و میخوان مثل قدیما پاچهها رو بزنن بالا و توی حیاط بساط قالیشویی و شیر و شلنگ آب راه بندازن.
فرش دستباف هم که ارزش مادی و معنویش از قدیم بالا بوده و الان با این اوضاع و شرایط اقتصادی بیشتر و بیشتر هم شده و طبیعیه که این سوال «چجوری بشورمش که خراب نشه» بدجوری فکرا رو مشغول خودش میکنه.
ما هم در ادامه سایر مطالب آموزشی فرش دستباف سعی کردیم چندتا نکته آموزشی مربوط به تمیز کردن و شستن فرش دستباف بهتون بگیم که اگه دل بدید بهشون میتونید بدون آسیب رسوندن به فرشهاتون، اونا رو بشورید.
بررسی نوع رنگ فرش دستباف قبل از شستن
بهتره قبل از اینکه شستشوی فرش دست باف رو توی خانه شروع کنید، نوع رنگهای به کار رفته در بافت فرش دستباف رو مشخص کنید؛ اینکه رنگها طبیعی باشن یا شیمیایی توی مراحل شستوشوی فرش دستباف خیلی تأثیر داره که در ادامه بهش اشاره میکنیم.
به عنوان نمونه قالیهایی که در بافتشون رنگهای شیمیایی استفاده شده، احتمال بیشتری داره که موقع شستن فرش رنگ پس بدن و یا رنگهاشون با هم قاطی بشن.
توجه به نوع بافت در شستشو فرش دستباف در منزل
نوع بافت فرش و کوتاهی و بلندی پرزهای فرش دستباف نقش مهمی در چگونگی شستن فرش توی خونه داره؛ اگه پرزهای فرش بلند و در نتیجه بافت فرش سست باشه طبیعیه که باید از شدت شستن کم و مهربونی کار رو بیشتر کنید تا مبادا بافت فرش از هم باز و خراب بشه.
یه نکته کنکوری هم که توی مقاله آورده بودیم بهتون بگیم که از هر فرش باید توی محل مناسبش استفاده کنید؛ یک گبه یا قالی با پرزهای بلند(که قدرت جذب غبار و کثیفی بیشتری دارن) بهتره که توی محلهای پر رفت و آمد مثل راهرو یا توی آشپزخانه که احتمال کثیف شدنشون زیاده استفاده نشه.
مواد شوینده برای شستن فرشهای دستباف
بهتر است در شستن فرش دستباف در خانه از شویندههای خنثی مثل شامپوی فرش و پودر دستی استفاده کنید؛ در ضمن پودر دستی رو قبلش توی آب حل کنید و به یاد قدیما نپاشین روی فرش.
اگه روی فرش چربی ریخته میتونید از پودر صابون و یا مایع ظرفشویی استفاده کنید.
این نکته هم مد نظر داشته باشید که اگه روی فرشتون لکه افتاده و بقیه فرش تمیزه، نیازی نیست کل فرش رو بشورید و میتونید از جوش شیرین، نمک، سرکه سفید و غیره برای لکه برداری از فرش دستباف استفاده کنید؛ حالا چطوریش رو توی یک مقاله آموزشی بهتون یاد میدیم.
مراحل شستشوی فرش دستباف
خب دیگه از مقدمه خارج بشیم و بریم سراغ مرحله اصلی یعنی شستن گبه و گلیم و قالی؛ بعد از خوندن این مراحل باید پاچه ها رو بدید بالا و برید توی حیاط؛ هرچقدر فرشتون بزرگتر و سنگینتر، خستگی و کمر درد بعدش هم بیشتر.
گردگیری و غبار روبی فرش های دستباف
خبر خوب اینکه اگه تر و تمیز هستید و مدام با جاروبرقی میفتید به جون فرشها و گرد و غباری لای تار و پودش نذاشتین، توی این مرحله کار سختی ندارید.
اما اگه فرشتون خاک داشت و شما هم این مرحله رو زیرسبیلی رد کردید، بدونید و آگاه باشید که این کارتون باعث میشه اولاً فرشتون خوب تمیز نشه، دوماً زمان شستشو طولانی تر بشه (چون فرشتون مدام گل تولید میکنه) و سوماً گل و لای در محل گره های فرش باقی بمونه و به مرور باعث پوسیدگی فرش دستباف بشه.
میتونید فرایند گردگیری فرش رو با ضربه زدن آرام با یک چوب ضخیم یا تکان دادن فرش انجام بدید؛ مراقب باشید ضرباتی که وارد میکنید محکم نباشه، همچنین فرش رو محکم به زمین نکوبید بخصوص اگه فرشهاتون قدیمی یا دارای رفوشدگی یا پارگی هستن چون باعث سست شدن تار و پود فرش میشه.
خیس کردن فرش دستباف
مهمترین نکته در این بخش، مدت زمان خیس کردن فرش و دمای آب مورد استفاده هست.
یک باور نادرست از قدیم وجود داشته و اونم خیس کردن طولانی مدت فرش بخصوص با آب داغ هست؛ موضوعی که باعث آسیب رسوندن به فرش و ترکیب رنگها و دفرمه شدن اون میشه.
برای خیس کردن فرش دستباف از آب ولرم و سرد استفاده و کار شستشو رو حداکثر ظرف مدت سه ساعت تمومش کنید.
آبکشی فرش دستباف
توی این مرحله باید حسابی دل به کار بدین تا مواد شوینده از بافت فرش خارج بشه وگرنه در بلندمدت باعث پوسیدگی فرش میشن.
اون فرشهایی هم که به واسطه نوع رنگهای بکار رفته در اون (مثلا رنگهای شیمیایی) احتمال میدین رنگ پس بدن، بعد از آبگیری با پارو، آب پرزهای فرش رو با دستمال نخی یا حولهای بگیرید و بذارید یک ساعت به همون حالت باشه تا آبش خارج بشه؛ فرش رو بلافاصله بعد از شستشو لوله نکنید که ممکنه رنگ پس بدن.
خشک کردن فرش
بعد از تموم شدن شستشو، بذارید فرش یک ساعت به همون حالت باقی بمونه و بعدش توی یک مکان شیبدار و ترجیحاً پشت به آفتاب پهنش کنید.
یه نکته هم بگم اینکه بعد از آبکشی سعی کنید وسواس به خرج ندید و بعد از لوله کردن فرش، روی فرش آب نگیرید یا وقتی پهنش کردید روی ریشه ها آب نگیرید که ریشهها زرد میشن.
بعد از اتمام کار هم یکم دراز بکشید و یه چایی بزنید به بدن، حتی اگه وسطه چله تابستون بود.
خب امیدواریم که همیشه حال فرشهاتون خوب باشه، بخصوص فرش هایی که خودتون بافتین.
راستی اگه دوست دارین یه بافنده فرش حرفه ای بشین، توصیه میکنم دوره های آموزشی فرش دستباف لم آرت رو ببینید. از دوره آموزش بافت تابلو فرش داریم تا دوره آموزشی بافت گلیم ورنی.