رنگ و نقش و نقوش قالی سیستان با توجه به اعتقادات باورها و نمادهای مردم سیستان جایگاهی خاص در این منطقه دارد.
به طور کلی نقوش فرش سیستان را میتوان به چهار گروه کلی تقسیم کرد:
۱. نقوش انسانی
۲. نقوش حیوانی
3. نقوش گیاهی
.۴ نقوش هندسی
از آنجا که «از ویژگی های مهم قالی سیستان، تعداد فراوان نقشهها و نقشمایه هایی است که در قالی و همچنین بر روی گلیم و سوزن دوزی به کار رفته است»، در این مبحث به صورت خلاصه تعدادی از آن ها معرفی میگردد.
۱. نقوش انسانی در قالی سیستان
امروزه کاربرد نقش انسان در قالی سیستان کمتر شده است.
با پذیرفتن دین مبین اسلام بافتن نقوش انسانی در فرش سیستانی محدود گردیده و نقوش مورد استفاده نیز حالتی کاملاً هندسی به خود گرفتهاند.
۲. نقوش حیوانی در فرش سیستانی
نقوش حیوانی موجود در قالی های سیستان شامل حیواناتی است که یا اهلی بوده و یا در طبیعت اطراف یافت میشوند؛ از جمله این حیوانات میتوان به آهو، بز، شتر و سگ اشاره کرد.
3. نقش گیاه در قالی سیستان
از نقوش گیاهی در متن و حاشیه فرش سیستانی به کرات استفاده میشود و در آفرینش آنها تبعیت محض از عناصر طبیعی وجود ندارد.
طراحان نقوش گیاهی سعی کردهاند بسیاری از کمبودهای رنگ منطقه را در نقشهای خود جبران کنند.
بنابراین تصاویر متنوع گل و گیاه که در نقوش فرش سیستانی دیده میشود و ممکن است در هیچ جای طبیعت مشاهده نشود پاسخی به این نیاز است.
عمده ترین نقوش گیاهی در قالی سیستانی عبارت هستند از درخت، دودنی یا دودیند، برگ موز و برگ.
۴. نقوش هندسی در قالی سیستانی
قسمت اعظم نقوش قالی سیستان را نقوش هندسی بسیار متنوع تشکیل میدهند از قبیل کار چک، پره جلکی، چهار شخلکی، نقش مایه هندسی شبیه «توتن» و غیره.
در مطلب قبل از ویژگی های قالی سیستان برایتان گفتیم و در آینده شما را با رنگ های این قالی زیبا آشنا خواهیم کرد و البته از تاریخچه و خواستگاه نقش و رنگ قالی سیستان نیز به تفکیک سخن خواهیم گفت.
سیستان و بلوچستان، هنرمندان و بانوان توانمندی دارد که همراه و دوشادوش مردانشان به جنگ ناملایمتیهای روزگار میروند؛ ما در حد توانمان درصدد کمک به این قشر زحمت کش هستیم و سعی کردهایم با فراهم کردن دوره های آموزش قالیبافی به صورت اینترنتی، شرایطی را فراهم آوریم تا هر فردی در هر کجای این سرزمین بزرگ بتواند با هزینه اندک قالی بافی را فرا بگیرد و در هر زمانی از شبانه روز که فرصت داشت، دوره های آموزشی را مشاهده و قالیبافی را فرا بگیرد.