بررسی رنگ قالی سیستان یکی از جذابترین تحقیقاتی است که در عرصه فرش و قالیبافی میتوان انجام داد.
اولین رنگ حاکم در اکثر قالی های سیستان، رنگ قرمز است که معمولاً در رنگ مایه های متفاوت برای زمینه و یا نقوش بهکار میرود.
رنگ قرمز که در رنگمایههای متفاوت حامل مفاهیمی چون معانی مینوی و اهریمنی است، به دو صورت کاملاً متمایز تجلی می یابد؛ قرمز روشن، نماد شور و وحدت اما قرمز سیر، برعکس برانگیزاننده دقت، هوشیاری و مراقبت است.
علاوه بر این در هر جامعه ای هر رنگی ممکن است نماد و مفهوم خاصی داشته باشد؛ مثلاً در ژاپن این رنگ را نماد خوشبختی، صداقت و صمیمیت دانسته اند، حال آنکه در فرش سیستان، رنگ قرمز متأثر از فضای زندگی و موقعیت اقلیمی این سرزمین است.
رنگ های دیگر قالی سیستان عبارت هستند از رنگهای شتری یا قهوهای که به صورت پررنگ یا کم رنگ به کار می روند، سبز پررنگ و کم رنگ، زردی که مایل به قهوهای است، آبی سرمهای و رنگ های سفید و سیاه که اکثر آنها متأثر از شرایط اقلیمی سیستان است که به رنگهای زیر میتوان اشاره کرد:
رنگ قهوه ای در فرش سیستان یادآور تپه های ماسه گرفته تا چشم اندازهای اُکرو حیوانی مثل شتر است که در زندگی این مردم اهمیت زیادی دارد.
رنگ سبز به میزان بسیار کمی در قالی سیستان به کار می رود، پیچیدگی آن به علت گوناگونی آن است که سبزی جوانه نورسته در بهاران و سبزی همه رستنی ها و گیاهان را در بر میگیرد.
رنگ سبز از سویی نمودار زندگی است و از سوی دیگر نمایشگر مرگ، و بنابراین نمودگار همه اسرار سرنوشت بشر است.
رنگ زرد در قالی سیستان که در گذشته به کرات استفاده می شد، نمادی از گندم زارهای زرخیز سیستان بود و تقلیل آن امروزه در قالی این منطقه معنی دار است زیرا سیستان دیگر انبار غله ایران نیست.
رنگ آبی سرمه ای در فرش سیستان که امروزه در زمینه بعضی از قالیها مانند قالی گل قندانی بافته می شود و یادآور آسمان صاف و نیلگون و یا نمادی از آبهای هامون و هیرمند است.
شایان ذکر است که با از بین رفتن منابع بعضی از رنگها (مثلاً درخت توت) امروزه از این رنگها کمتر استفاده میکنند با این حال سنت رنگی قالی سیستان، همچنان با حفظ میراثهای کهن، مشخصه منحصر به فرد زندگی خود را در حد متعارف حفظ کرده است.
سیستان یکی از سرزمینهای باستانی و افسانهای ایران زمین است، زادگاه رستم دستان و میزبان تمدنهایی که نمونه آن در شهر سوخته قابل مشاهده است، زنان و مردان سیستانی همواره با غیرت مثال زدنی خود در برابر مشکلات و ناملایمت های طبیعی و انسانی در کنار هم ایستادهاند به امید آن روز که مجدداَ این سرزمین به گذشته باشکوه خود بازگردد.
ما در مجموعه لم آرت به هر طریقی درصدد یاری به مردمان پاک این سرزمین هستیم، در همین راستا جهت آموزش قالی بافی به علاقه مندانی که امکان حضور در مجموعه لم آرت را ندارند، نسبت به تهیه آموزش آنلاین قالیبافی اقدام کردیم تا هر شخصی در هر جای این سرزمین، حتی دورافتاده ترین روستاها بتواند این آموزش ها را تهیه و در هر زمانی از آنها استفاده کند.
در پایان یادآور میشویم این مطلب در راستای بررسی قالی سیستان است که در سلسه مطالبی تقدیم شما میگردد، همانگونه که در گذشته مطلب نقوش قالی سیستانی را تقدیم شما کردیم.