تاریخچه گوبلن کرمان به دوران قاجار باز میگردد؛ جایی که با مسافرتهاي مكرر درباريان و پادشاهان، به ويژه به كشورهاي فرانسه و انگليس، نمونههاي مختلفي از عناصر تزئيني گلفرنگمآب به همراه ديگر عناصر تزئيني اروپايي به ويژه فرانسه و انگليس در عمارتها و بناهاي اواخر دوران قاجار به ويژه سردر ورودي منازل، پنجرهها و سرستونها اوج حضور فراگير طرحهايي از اين قبيل در هنرهاي ايراني بوده است.
در مطالعه نقشههای فرش کرمان نمونههایی از این نوع عناصر تزئینی از جمله گلفرنگ و برگفرنگ مشاهده میشود.
به گفتة سیسیل ادواردز با اتمام جنگ جهاني دوم استفاده از نقشههاي گوبلني نيز در كرمان شروع شد. تجار آمریکایی و خارجی خواستار طرحهايی به سبك قالی فرانسه شدند و جز آن چيزي نميخواستند.
در اواسط دهة 1320 تا اواسط دهة 1330 ه. ش گرايش به طرحهاي فرانسوي طرفداران بيشتري پيدا كرد و جنبه عمومي يافت؛ صدها قالي با اين نوع طرح و کاملاً شبيه يكديگر به كشور ايالات متحده آمريكا حمل شد.
اما كاربرد اين طرح در فرشهاي كرمان در سالهای 1327 و 1328 ه. ش به اوج خود میرسد. جالب است که در طی بررسیهای نقشههای به دست آمده، حدود 80 درصد آنها تاریخ 1328- 1327 ه. ش درج شده است.
در اين سالها بازار آمريكا و اروپا خواستار طرحهايي خلوت و با گلها و برگهاي درشت بودند و از اين رو طرحهايي برگرفته از هنرهاي تزئيني نظير گچبريها و همچنين نقوش قاليهاي شركت آبوسون و ساونري فرانسه در كرمان بافته شد؛ به همين دليل به نقشة گوبلن نقشة اروپايي نيز ميگويند.
از ویژگیهای این طرح میتوان به استفاده از نقش گلفرنگ اشاره كرد كه از نقشمایههای اصلي طرح گوبلن است که اغلب با رنگ صورتی و گلخاری در اين فرشها جلوهگري ميكند. از ديگر عناصر ميتوان به برگفرنگهايي اشاره كرد كه در لچك ترنج اين طرحها به وفور مشاهده ميشود.
حاشية اين طرحها اکثراً به صورت حاشيهشكسته است. اين نوع حاشيه در دورههاي قبل در فرش نمود پيدا كرده بود اما در اين دوره اكثر فرشها با اين نوع حاشيه بافته ميشوند.
اين طرحها اكثراً داراي ترنجهاي بيضي شكل بزرگ و متن ساده بودند. حاشية فرش نيز بدون مرز مشخص دور تا دور فرش را گرفته است. در برخي از اين طرحها در لچك ترنج و حاشية طرح طراح فضاي خالي بين گلها را به صورت مشبك و حصيري طراحي ميكرد.
تعداد رنگ اين گونه طرحها نسبت به دیگر نقوش فرش كرمان بسيار محدود بود و رنگهاي مات و ملایمی مانند كرم، آبي، صورتي، خاكي و سنجدی داشتند.
سیسیل ادواردز نمونههایی از نقشههای این دوره را آورده است که تلفیق نقوش دوره گل افشان را با نقوش گوبلن فرانسه نشان میدهد. در تحقیقات به عمل آمده تعدادی نقشة گوبلن به دست آمده که همانند نمونههایی است که سیسیل ادواردز در کتاب قالی ایران آورده است.
سیسیل ادواردز نمونههای دیگری را نیز در کتاب خود آورده است که تلفیق سبک گوبلن فرانسه با سبک دورة کلاسیک و دورة گل افشان را نشان میدهد.
تاریخچه و مقدمهای بر گوبلن کرمان خدمتتان ارائه دادیم تا بتوانید درک بهتری از مطلب بعدی ما که مقایسه فرش و قالی بافی فرانسه با گوبلن کرمان است داشته باشید.
در پایان تأکید میکنیم که شما میتوانید دوره های آموزش قالیبافی لم آرت به ویژه دوره آموزش بافت تابلوفرش را به صورت اینترنتی و آنلاین تهیه و مشاهده بفرمایید.